1:4
Лазер буу
2533 үзсэн
4:19
#Ангарпедиа: Монгол Улсын зэвсэгт хүчин
2152 үзсэн
2:40
This week 6.30-7.5
1028 үзсэн
1:28
Хаягдал ариун цэврийн цаасыг дахин боловсруулж дугуйн зам тавьжээ
2112 үзсэн
5:59
Ангарпедиа: Барак Обама
1477 үзсэн
2:47
THIS WEEK 6.23-29
869 үзсэн
2:28
Олимпийн наадмын медалиудыг хуучин гар утас ашиглан хийнэ
1605 үзсэн
6:31
Бүс ба зам санаачилга
1794 үзсэн
3:57
THIS WEEK 6.16-22
959 үзсэн
2:44
Эстон улс нийтийн тээврийн үйлчилгээгээ үнэгүй болгоно
1512 үзсэн
2:10
This week 6.9-15
875 үзсэн
3:59
Бичил хуванцрын хор хөнөөл
1430 үзсэн
1:27
Майкрософт Гитхабыг 7,5 тэрбум ам.доллароор худалдан авлаа
2401 үзсэн
8:24
#Ангарпедиа: Домогт ялалтууд
2945 үзсэн
1:27
Таны гар утас хэр бохир вэ?
1462 үзсэн
3:34
This week 6.2-6.8
559 үзсэн
2:32
Эмгэн хумсны “бизнес”
985 үзсэн
2:11
Япон улсын хүн ам буурч байна
2477 үзсэн
1:29
Хүлэмжийн хийг багасгах технологи
1165 үзсэн
2:2
Эйнштейний харьцангуйн тусгай онолыг хялбаршуулсан бичлэг
367 үзсэн
2:29
92 сая хэрэглэгчийн мэдээллийг хакджээ
1316 үзсэн
1:19
Ажлын бүтээмжийн оргил үе
2346 үзсэн
2:22
Жирэмсэн үед эмэгтэйчүүдийн дуу хоолой өөрчлөгддөг үү?
1502 үзсэн
2:6
Төрийн үйлчилгээнд блокчэйн технологи ашиглана
1315 үзсэн
2:15
Дэлхийн ван гараг дээрх элсэн манханы бүтэц
1691 үзсэн
3:41
This week 5.26-6.1
767 үзсэн
4:54
Архи уу? Хор уу?
3351 үзсэн
2:5
Элсэн цөлд ногоо тарих технологи
1445 үзсэн
2:58
Фэйсбүк, Твиттерт улс төрийн сурталчилгааг журамлана
1166 үзсэн
2:7
Хуванцар иддэг энзим
2365 үзсэн
Дэлхийн ван гараг дээрх элсэн манханы бүтэц
Дэлхийн ван гараг дээрх элсэн манханы бүтэц

Нарны аймгийн хоёр дахь том одой гараг болох дэлхийн вангийн ер бусын орчин, газар нутгийн байдал, зарим шинж чанар нь  дэлхийнхтэй ижил төстэй мэт боловч сайтар судлахад арай өөр дүр зураг харагджээ.

НАСА-гийн 2015 онд биелүүлсэн  New horizons даалгавар нь дэлхийн ван гарагийн үүсэл хөгжил , нарны аймгийн эрт үеийн өөрчлөлт хувирлыг  илүү сайн судлахад чиглэж байсан билээ.

“New horizons’’ даалгаврын үр дүнд Дэлхийн ван гараг дээрх өндөр уулс, толгодыг судалж мөс, хөлдүү нитроген болон бусад этгээд сонин материалууд, мөн ач холбогдол бүхий хүчилтөрөгч огт агуулаагүй сийрэг агаар мандал зэргийг илрүүлж таньсан юм.   

Харин уг гараг дээрх салхины аясаар хөдөлж буй овоолсон шороо, намхан толгод зэрэг нь элснээс бүтээгүй аж. Шинэ судалгаагаар Дэлхийн ван гараг дээр элсэн манханы систем байгааг илрүүлсэн ба  салхины аясаар хөдөлж буй элсэн манхан, намхан дэнж зэргийн бүтцийг элс шорооноос арай өөр зүйл гэж таамаглаж байна.

Дэлхийн ван гарагийн  гадаргуу геологийн замаар өөрчлөгдөж хувирч байгааг  Английн Плеймаут их сургуулийн физик, газар зүйн лектор Матт Телфер хэлсэн байна.

 

Элсэн манхнуудыг судлахын тулд хиймэл элсэн манханг суурилуулж, салхины урсгал элсэн манхны системийг үүсгэж байгаа эсэхийг судалжээ.

 

Салхинд хийссэн шороо, элсний ширхэг нь ойролцоох уулархаг хэсгээс хийсч ирсэн хөлдүү метане гэж тодорхойлж байгаа ч  нитрогений мөсний хэлтэрхийнүүд нь арай өөр зүйл байж магадгүйг илэрхийлж байна.. Судлаачдын баг элсэн манхнууд геологийн тогтоцын хувьд  маш ойрын хугацаанд өөрчлөлтөд орсон гэж үзэж байгаа ба ойролцоогоор 500,000 орчим жилийн настай гэж таамаглаж байна.

Элсэн манхан, намхан толгодууд ихэнхдээ нарны аймгийн гарагуудад бүгдэд нь байдаг мөн түгээмэл тохиолддог .

Дэлхий, ангараг, сугар гарагууд дээр элсэн манханууд байдаг нь батлагдсан.

Гэхдээ Дэлхийн ван гарагийнх шиг хөнгөн , сийрэг агаарын урсгалтай гараг дээр элсэн манхан байгаа нь мэдээж гэнэтийн үзэгдэл болсон юм. Нарийн сийрэг агаар мандлыг үл харгалзан газрын гадарга дээр байгаа шороо,тунадасууд нь хөдөлгөөнд орж буй нь уг нээлтийг илүү гайхмаар болгожээ. Дэлхийн ван гараг дээрх гадаргуугийн даралт дэлхийнхтэй харьцуулахад 100,000 дахин бага юм гэдгийг Корнеллийн их сургуулийн астрономийн профессор Александр Хэес шинжлэх ухааны өгүүлэлдээ бичсэн байна.

 

 

 

Эх сурвалж : Scientific American